Karşılıksız çekte risk büyüyor..!

Mustafa Zafer yazdı…

Ekonomide bazı veriler vardır ki, tek başına onlarca rapordan daha fazla şey anlatır. Karşılıksız çek istatistikleri de işte bunlardan biri. Çünkü çek, yalnızca bir ödeme aracı değil; aynı zamanda ticaretin güven endeksidir.

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi'nin 2026 yılı Ocak-Mayıs verileri, ticaret hayatında alarm zillerinin çaldığını gösteriyor. Beş aylık dönemde karşılıksız çıkan çeklerin toplam tutarı 122 milyar 144 milyon TL'ye ulaştı. Aynı rakam 2025 yılında 80 milyar 837 milyon TL, 2024 yılında ise 56 milyar 674 milyon TL seviyesindeydi. Son iki yılda yaşanan artış yüzde 115'i aştı. 

İşin dikkat çeken tarafı ise yalnızca çek sayısındaki artış değil. Karşılıksız çek adedi son iki yılda yaklaşık yüzde 22 yükselirken, karşılıksız kalan çeklerin parasal büyüklüğü bunun beş katından daha hızlı arttı. Bu tablo, artık daha yüksek tutarlı çeklerin ödenemediğini gösteriyor.

Bir başka ifadeyle sorun, yalnızca daha fazla işletmenin ödeme güçlüğü yaşaması değil; yaşanan güçlüğün ekonomik büyüklüğünün de katlanarak artıyor. 

Risk Merkezi verileri, karşılıksız çek keşide eden tekil kişi sayısının da iki yılda 24 bin 33'ten 36 bin 812'ye yükseldiğini ortaya koyuyor. Bu artış, finansal sıkışıklığın belirli sektörlerle sınırlı kalmadığını, ticaretin daha geniş bir kesimine yayıldığını gösteriyor.

Karşılıksız çek istatistikleri yalnızca bankacılık verisi olarak görülmemelidir. Bu rakamlar, piyasanın nakit akışını, finansmana erişimi ve ticari güven ortamını gösteren en önemli göstergelerden biridir. Önümüzdeki aylarda bu eğilimin devam edip etmeyeceği, ekonomik dengeler kadar ticari hayatın geleceği açısından da yakından takip edilmesi gereken başlıklardan biri olacak. 

Kaynak: Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi (Ocak–Mayıs 2024, 2025 ve 2026 karşılıksız çek verileri).