ABD Merkez Bankası (Fed), Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısının ardından eylül ayı faiz kararını açıkladı. Fed, politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına yükseltti. Fed böylece 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırmış oldu.
Petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş ve son dönemde ABD’de açıklanan beklentilerden güçlü çekirdek tüketici enflasyonu verisi sonrası para piyasaları bu toplantıda faizlerin 25 baz puan yükseltilmesini yüzde 90 ihtimal olarak fiyatlarken, Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin bir kısmı da beklentilerini revize ederek 25 baz puanlık artış beklentisine girmişlerdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü ABD’nin dünyadaki en düşük borçlanma maliyetlerine sahip olması gerektiği yönündeki görüşünü yinelemişti.
Jerome Powell’ın yerine Kevin Warsh’ı Fed başkanlığına atamasından bu yana Fed’e yönelik eleştirilerinin dozunu önemli ölçüde azaltan ABD Başkanı, Warsh’ın, “çok siyasi” olmakla suçladığı diğer Fed yetkilileri tarafından faizleri artırması için baskı altında tutulduğunu dahi öne sürmüştü.
Ancak Warsh, Ağustos ayı sonlarında yaptığı bir konuşmada, temel fiyat baskılarının anlamlı ölçüde iyileşmediğini ve enflasyonun merkez bankasının yüzde 2’lik hedefine doğru ilerlediğine ilişkin yeni güvenceler alınmaması halinde Fed’in “yapması gereken işler” olduğunu açıkça belirtmişti.
Bir artışa daha işaret edildi…
Fed yetkilileri, 16 yetkilinin bu yıl en az bir ilave artış öngörmesiyle birlikte yılın ilerleyen dönemlerinde ek bir faiz artışına daha işaret etti.
Söz konusu faiz artışı kararı, geçen hafta yayımlanan verilerin çekirdek enflasyonun Ağustos ayında beklenenden daha hızlı bir tempoda yükseldiğini göstermesinin ardından geldi ve politika yapıcıları Başkan Donald Trump'ın faiz oranlarını düşürme çağrısına karşı gelmeye yöneltti.
Yetkililer, karar metninde enflasyona atıfta bulunarak, "Bugünkü politika adımı, komitenin yüzde 2'lik hedefine daha zamanında dönülmesini destekleyecektir" ifadelerine yer verdi. Bu karar, ABD merkez bankasının Temmuz 2023'ten bu yana gerçekleştirdiği ilk faiz artışı oldu.
Enflasyon baskıları ve Trump'ın çağrıları…
Faiz artışı kararı, Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) geçen hafta ağustos ayında çekirdek enflasyonun beklenenden daha sıcak bir tempoda yükseldiğini bildirmesinin ardından geldi. Bu durum, enflasyonist baskıların gümrük vergilerinin geçici etkisinin ve İran savaşının enerji fiyatları üzerindeki etkisinin ötesine geçerek genişleyebileceğine dair artan endişeleri pekiştirdi. Politika yapıcılar, faiz artırma kararlarıyla aynı zamanda, Fed'in faizleri düşürmemesi halinde ticaret savaşlarını tırmandırma tehdidinde bulunan Trump'a da karşı gelmiş oldu. Trump pazar günü, ABD'nin borçlanma maliyetlerinin dünyadaki en düşük seviyede olması gerektiği yönündeki argümanını yinelemişti.
Warsh geçen ay enflasyonun anlamlı bir şekilde yavaşlamadığı konusunda uyarıda bulunarak politika sıkılaştırmasına kapı aralamıştı. Cuma günü açıklanan enflasyon raporu ise yatırımcıların faiz artışını neredeyse kesin bir olgu olarak görmesine yol açtı. Komitenin çarşamba günkü toplantı sonrası bildirisinde yetkiler enflasyonu yine yüksek olarak nitelendirdi, ancak ekonomiyi de olumlu ifadelerle tanımladı. Yetkililer, "Verimlilik artışı güçlü ve sermaye yatırımları sağlam seyrediyor. İstihdam kazançları iş gücüyle aynı tempoyu korudu ve işsizlik oranı çok z değişti" değerlendirmesinde bulundu. Yetkililer fiyat istikrarını sağlama sözlerini yineledi ancak faiz artışına rağmen, enflasyonun yüzde 2'ye ne zaman döneceğine ilişkin beklentilerini bir yıl ileriye öteledi. Medyan tahmin artık bu seviyeye 2029 yılında ulaşılacağını öngörüyor.
Yüksek faiz oranlarına verilen destek yıl boyunca Fed içinde yavaş yavaş şekillendi. Temmuz toplantısında yetkililer faizleri sabit tutmuş ancak üç bölgesel Fed başkanı — Dallas'tan Lorie Logan, Cleveland'dan Beth Hammack ve Minneapolis'ten Neel Kashkari faiz artışı yönünde karşı oy kullanmıştı. Söz konusu toplantının tutanakları, birçok yetkilinin enflasyonun düşmemesi halinde politikanın sıkılaştırılmasının gerekli olacağını belirttiğini göstermişti.
