ABD ve İsrail’in hafta sonu başlattığı saldırıların ardından İran, stratejik Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri durdurdu. Petrol ve doğal gazın yanı sıra, küresel gıda üretimi için kritik rol oynayan gübre hammaddelerinin de Hürmüz’den geçtiği biliniyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının devam etmesi halinde ekmek, makarna, patates ile hayvan yemi fiyatlarının ciddi ölçüde artabileceğine dikkat çekiyor.
İran’ın güney kıyılarında stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçişler, ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından büyük ölçüde durdu. Uluslararası birçok ülke için kritik önem taşıyan boğaz, deniz yoluyla taşınan ham petrol ve doğal gazın yanı sıra, küresel gübre ticaretinin de önemli bir kısmını sağlıyor. Boğazın kapanması, amonyak ve azot gibi sentetik gübrelerin taşınmasını engelliyor.
Guardian’ın aktardığına göre, küresel gıda üretiminde önemli bir rol üstlenen sentetik nitrojen Hürmüz’den sağlanıyor.
İran; Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan’ın ardından en yaygın kullanılan azotlu gübre olan ürenin dördüncü büyük ihracatçısı konumunda. Fosil gaz maliyeti, azotlu gübre üretim maliyetinin %60 ila %80’ini oluşturuyor. Katar’daki büyük tesis, insansız hava aracı saldırısının ardından kapanmıştı. Bu gelişmeler, Mısır üre fiyatlarının %25’ten fazla artmasına ve metrik ton başına 625 dolara yükselmesine yol açtı.
Öte yandan Körfez bölgesi, dünyanın en büyük gübre fabrikalarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli bir ulaşım kesintisinin üretimi aksatabileceği ve maliyetleri yükseltebileceği bildiriliyor.
Gübre tedariğindeki aksaklık, İngiltere, Avrupa ve Kuzey Amerika’da ilkbahar ekimine hazırlanan çiftçiler için de büyük endişeye neden oldu. Dünyanın ikinci büyük gübre üreticisi Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, “Çiftçiler zaten dar kar marjlarıyla mücadele ediyordu; destek sağlanmazsa bu süreç ciddi bir yük getirecek” dedi. Uzmanlar, hükümetlerin gıda üreticilerine acilen destek sağlaması gerektiğini vurguluyor.
Ulusal Çiftçiler Birliği Başkanı Tom Bradshaw ise fiyat dalgalanmalarının şimdilik sınırlı olduğunu, orta vadede etkilerin ise belirsiz olduğunu belirtiyor.
